• youtube
  • facebook

Pleiku một thời chưa xa

Tôi vẫn còn nhớ cái lần mình đeo ba lô lơ ngơ xuống bến xe ven thị xã Pleiku để vào Ty Văn hóa-Thông tin Gia Lai-Kon Tum (cũ) nhận công tác hồi cuối năm 1981. Bến xe rợp cây cổ thụ, xe khách ẩn mình dưới các tán cây ấy. Nắng xiên lỗ đỗ xuống nền đất, những cái quán ẩn mình dưới gốc cây. Chiều buồn như rượu đổ trong lòng tôi khi một thân một mình xung phong lên đây.

Tuy nhiên, thị xã này vẫn tạo cảm giác thân thiện đến kỳ lạ. Tôi xốc ba lô đi theo 1 cô gái vào phố, con dốc Hùng Vương nhấp nhô theo mái tóc xõa gió của người con gái Pleiku lần đầu tiên tôi gặp mà hoàn toàn không dám nhìn xem má có hồng không vì tôi chỉ lặng lẽ đi sau...

Ảnh internet
 

Ảnh internet

Bến xe ấy giờ là Khách sạn Hoàng Anh bề thế.

Ỷ đang có tiền mẹ cho, tôi vào Khách sạn Hùng Vương thuê phòng chứ chưa đến cơ quan ngay. Sau khi bỏ ba lô vào khách sạn, tôi đi bộ mấy vòng thị xã liền, trong đấy có tam giác: ngã ba Diệp Kính chỗ có khách sạn tôi ở, ngược Lê Lợi lên Hoa Lư, vòng về Trần Hưng Đạo, rẽ Quang Trung, lại về Diệp Kính. Ấn tượng trong tôi là cây xanh và bướm vàng. Đang đỉnh điểm mùa khô nên thêm gió và bụi nữa. Nhưng bướm vàng bay từng thảm trong cái rợp xanh của các tàng cây cổ thụ giao nhau qua đường khiến tôi rất thích thú. Mở rộng vòng lên Hai Bà Trưng, sang Phan Đình Phùng cũng thế. Những dãy nhà là khu gia binh cũ dựa vào cây ẩn ẩn hiện hiện, quần áo giăng trên dây, những giàn hoa giấy, những cô gái mặc áo dài đến nhà thờ buổi chiều... tạo ấn tượng rất mạnh.

Đường Lê Lợi đoạn nhà tôi ở bây giờ là một thung lũng, đi trên đường ngó xuống rất nhiều cây cổ thụ, chủ yếu là thông hàng trăm năm tuổi, trụ sở Ty Công nghiệp ẩn trong ấy, rất đẹp. Phía bên kia là trụ sở Ty Văn hóa-Thông tin, cũng thế, thông đầy sân. Có căn bọc lấy cả thân cây thông, trừ phần ngọn, trông cứ như thông chui ra từ mái nhà.

Rồi người ta bắt đầu chặt cây để phát triển thành phố. Tôi nhớ mãi vụ mở đường Trần Hưng Đạo.

Đấy là con đường đẹp nhất thị xã Pleiku thời ấy. Và là con đường duy nhất không dốc, nó bằng phẳng một cách kỳ lạ giữa những con dốc kỷ hà làm nên đặc trưng Pleiku. Chính vì thế nên nó trở thành “độc, lạ” giữa nhấp nhô dốc. Trên con đường ngắn chỉ khoảng hơn 500 m nối từ ngã ba Hoa Lư đến Bưu điện tỉnh, 2 bên đường toàn cây cổ thụ, toàn hơn trăm tuổi, tán đã giao nhau, chiều chiều đi bộ ở đấy đẹp và trữ tình mê hồn. Tôi đã làm bài thơ “Gặp Huế trên cao nguyên” ở đấy. Hai bên vỉa hè nhỏ thôi nhưng rất cổ kính...

Người ta quyết định phải mở rộng con đường này. Điều này là chính xác, bởi sự phát triển đô thị. Tất nhiên không phải là không có phương án khác, ví dụ giữ con đường này làm đường đi bộ, mở 1 con đường khác song song. Nhưng thời ấy người ta chưa nghĩ ra phương án ấy, mà chỉ là mở to ra, cho oách.

Vấn đề là có 2 cách mở.

Một là mở cả về 2 phía thì phải chặt toàn bộ cây và giải tỏa cả 2 phía. Một phía toàn công sở nhà nước thì dễ rồi, 1 phía có nhà dân thì phải đền bù.

Hai là giữ nguyên con đường cũ, mở thêm 1 đường về phía toàn công sở, có dải phân cách thành đường đôi, như thế sẽ giữ nguyên được con đường cũ có 2 hàng cây cổ thụ tuyệt vời kia.

Và, người ta đã chọn phương án... 1. Mở cả ra 2 phía, để có con đường như bây giờ. Tôi nhớ mình có hỏi một bác cán bộ thành phố: Chú ơi sao không mở 1 phía làm đường đôi, nó vừa giữ được cây vừa hiện đại, mở ra cả 2 phía rồi mấy năm sau lại phải mở tiếp. Bác ấy bảo: Chặt hết cho nó thoáng.

Và Pleiku đã... thoáng như bây giờ.

Nói cho công bằng, sau đấy người ta có trồng cây. Ví dụ đường Trần Hưng Đạo sau khi mở người ta trồng bàng. Nghe nói khá tốn kém. Chưa đầy chục năm, bàng lớn như thổi và thổi bay luôn các vỉa hè vì rễ của nó ăn nổi. Và rồi sau đấy lại... chặt bàng, thay bằng thứ cây khác. Lần mới nhất là thay bằng thông, nhưng là thông di thực, không có rễ cọc. Phải chăng vì thế nên giờ chúng không phát triển như bình thường, mà gần như là cây bonsai.

Có những thứ từng là “đặc sản” của Pleiku nhưng giờ đã không còn, như cái cây đa cổ thụ ở ngay ngã tư đường Trần Hưng Đạo, Nguyễn Văn Trỗi, như những con dốc, những dấu ấn chênh vênh để tạo nên một Pleiku “đi lên đi xuống”, như “mùa sương mù” đẹp mê mẩn khiến rất nhiều lãng khách bốn năm giờ sáng đã hò nhau dậy để lao lên mấy đỉnh dốc Trà Bá, dốc Đài Truyền hình... ngắm sương sớm.

Tất nhiên, để có một Pleiku hôm nay, có những thứ sẽ phải trở thành ký ức, không thể khác. Và cũng tất nhiên ký ức có nhiều vị, có mặn và có ngọt, có chua và có chát...

create

Văn Công Hùng / baogialai.com.vn